1

«Зұлмат жылдар зауалы» тақырыбында дөңгелек үстел

Жамбыл облысының мемлекеттік архивінде 31-мамыр – саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күніне орай «Зұлмат жылдар зауалы» тақырыбында дөңгелек үстел өткізілді.
Бұл іс-шараға өлкетанушы-тарихшылар,саяси қуғын-сүргін құрбандарының ұрпақтары және облыстық газет және телеарна корреспондентері шақырылған болатын. Кіріспе сөзді Жамбыл облысы әкімдігінің мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының басшысының орынбасары Мәдиева Сара Қабылбекқызы бастап, күн тәртібіндегі негізгі мәселелерге тоқталған болатын. Сөз кезегін одан әрі өлкетанушы-тарихшылар, саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия мүшелері жалғастырып ой өрбіткен болатын.

Сондай-ақ, 31-мамыр – саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күніне орай облыстық архив құжаттары негізінде слайд-презентация көрсетілді
Тәуелсіздік таңымен бірге жазықсыз жазаланған арыстарымызды ақтау дәуірі басталды. Ашаршылықтан ес жиналмай жатып, сталиндік қанды террор мен жаппай репрессияның қасіреті төнді. Мыңдаған қандастарымыз жазықсыз жазаланды. Айдауға түсіп, Сібірге жер аударылды. Зұлматты жылдары Қазақстан бойынша 103 мың адам қуғын-сүргінге ұшырап, олардың 25 мыңнан астамы атылғаны белгілі. Ал Жамбыл облысы бойынша «халық жауы» деген жалған жаламен 5 мыңнан адам жазаға тартылып, соның 845-і атылған. Олардың қатарында Тұрар Рысқұлов, Қабылбек Сарымолдаев, Сыдық Абланов, Мақсұт Жылысбаев, Әшір Бүркітбаев, ағайынды Нұршановтар, тіпті көпшілікке белгілі экономист, қаржыгер, академик Түймебай Әшімбаев пен даңқты қызылшашы Дариға Жантоқова апамыз да бар.
Елбасының 1993 жылдың 14 сәуіріндегі «Жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау туралы» Заңын қабылдауы үлкен серпіліс әкелді. Қайта-қайта тарихқа үңіліп, құжаттарды парақтап, зерделеу, іздестіру жұмыстары жүргізілді. Көптеген кітаптар шығарылып, мақалалар жазылды, ғылыми сараптаулар жасалынды. Нәтижесінде тарихымыздағы «ақтаңдақ» беттер ел есінде мәңгі сақталуы үшін 1997 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Жарлығымен 31 мамыр – Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні деп бекітілді. Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу, оларды жазықсыз жағылған қара күйеден аршу бүгінгі ұрпақтың парызына айналды.
Ал, биылғы 2020 жылы 24 қарашада Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия туралы» Жарлыққа қол қойған болатын.
Халқымыз үшін қасіретті кезең сол заманның құрбандарын еске алу баршамыздың, келер ұрпақтың мәңгі борышы. Өйткені тағдыр-талайымен тұтас бір ұлттың бұлай күйрей қырылуы адамзат тарихында сирек кездеседі.
Ендеше сол зұлмат жылдардың құрбандарының әруағына тағзым етіп, бас иейік! Қазақ халқы барда олар еш уақытта ұмытылмақ емес.
Қасиетті Қазақ елінің шаңырағы биіктеп, керегесі кеңейген заманда өмір сүріп жатырмыз. Енді осынау бақытты кезеңнің бағасын біліп, қадіріне жетейік. Қазақ елі өсіп-өркендеп, өсе берсін!



ИМАНЖҮСІП РУХЫНА ТАҒЗЫМ

“Бір жанды жан ашитын таба алмадым,
Тағдырдың айдауымен кетіп барам”
деп өкіне ән шырқаған ақын, батыр, халқының күрескер мінезді перзенті Иманжүсіп Құтпанұлы 1931 жылы Әулиеата- Мирзоян түрмесіне қамалып, қазіргі Тараз қаласының батыс жағындағы төбеде атылып кетті.
Бүгінгі жұмыс күнін сол коммунистік қуғын-сүргін жылдарында арманда кеткен ата-бабаларымыздың жаны жай тапқан жерге барып тағзым етіп, рух-шәріптеріне құран бағыштаудан бастадық.




САЯСИ ҚУҒЫН-СҮРГІН ҚҰРБАНДАРЫ ТУРАЛЫ КӨБІРЕК ЖАЗЫЛУЫ КЕРЕК

Мейрамбек ТӨЛЕПБЕРГЕН.
Мәжіліс депутаты:
Жақында жамбылдық ізденгіш журналист Көсемәлі Сәттібайұлының Жамбыл облыстық “Ақ жол” газетінде “Мирзоян қаласындағы ” үштіктің” үкімі” деген көлемді мақаласы жарияланды.
Облыстық архивтің “бұғып” жатқан деректері негізінде Мирзоян аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы Сәдуақас Баймахановтың 1938 жылдың 27 ақпанында “үштіктің” үкімімен ату жазасына кесілген азапты жағдайына байланысты тергеу материалдарын зерделейді.
Бұл ардақты қайраткер сонау жылдары ақталса да тағдыры көпшілікке беймәлім болып келген еді. Автор архив құжаттарын “қопара” отырып, көпшілікке беймәлім сырды ашыпты.
Қаламгердің сол кезеңдерде Меркі ауданында шаштараз болған З.В.Чаглей есімді әйелдің тағдырында қалай “социалистік құрылысқа қарсы” әрекеті әуелі “ату жазасына” кесіліп, кейін оның 10 жылға созылған қапасқа қамалғаны айтылады.
Бұл жазықсыз азап шеккен, қан қапаста болған
боздақтар тағдырының сабақтары мен тағлымдары ұмыт қалмауы керек,деген ойға жетелейді.



Комиссия мүшелері электронды цифрлы форматқа көшірілген №7 қор құжаттарына кезекті тексеру жұмыстарын жүргізді

Комиссия мүшелері электронды цифрлы форматқа көшірілген №7 қор құжаттарына кезекті тексеру жұмыстарын жүргізді. Қордың жай-күйіне тексеріп, тізімдемелердің титулдық парағы, парақтарының сапалы әрі дұрыс түсірілгендігін қор істерімен салыстырылып тексерді.




АРХИВ АҚЫНҒА КЕРЕК АҚИҚАТТЫ ДА АЙҒАҚТАЙДЫ

Өткен ғасырдың 1977 жылында (9 ақпан) “Социалистік Қазақстан” газеті ақын Ұлықбектің “Қос толағай” деген поэма-диалогын жариялапты.
Жолаушы үш адамбыз “Волгадағы”,
Мен үнсіз, олар да сөз қозғамады.
Рульде бейтаныс қарт, қасындағы
Ұлына ұқсаттым мен бозбаланы.
Мен болсам журналистік жолда келем,
Олармен дәмдес-тұздас болған емен.
Ұмсынып жігіт отыр тауға қарап,
Бардайын іңкәрлігі тауға деген.
-Әке, әке! Тауды қара… қозғалады!…
Жалт қарап, біз де солай көз қададық.
Күлдім мен:
-Елес шығар…
-Тәйт, патшағар,
Қарт сосын сәл ойланып сөз жалғады.
Сендер аз білесіңдер мына тауды,
Біз үнсіз, сап тиылды үн атаулы:
-Тау сынды Толағайдың қабірі бұл!
Толағай! Естіп пе еңдер бұл атауды?!
деп, өлеңмен әңгіме айтып отырғандай жылы да жеңіл басталатын жыр жолдары ары қарай магнитше тарта бастайды.
Үлкендерше үлкен тақырыпты қозғап, поэмак-диалог жазған Ұлықбек Есдәулет сол кезде небары 23 жаста ғана екен.



Тәжірибе алмасу жұмыстары

ҰАҚ қалыптастыру, архивтерді және құжаттаманы тексеру бөлімі «Электронды құжаттардың бірыңғай архиві» ақпараттық жүйесі бағдарламасы бойынша “Мойынқұм ауданының мемлекеттік архиві” КММ-нің архивисті Шыныбаева Сәулемен тәжірибе алмасу жұмыстарын жүргізді.




«Электрондық құжаттардың біріңғай архиві» ақпараттық жүйесіне (ЭҚБА АЖ) егізілген қорлар мен істерді тексеру барысында

«Электрондық құжаттардың біріңғай архиві» ақпараттық жүйесіне (ЭҚБА АЖ) егізілген қорлар мен істерді тексеру барысында.